Australia chce dać użytkownikom prawo do wyłączenia algorytmów w mediach społecznościowych

Australijski rząd zapowiada prace nad przepisami, które pozwolą użytkownikom wyłączyć algorytmiczne rekomendacje w serwisach społecznościowych. Minister ds. społecznych Tanya Plibersek powiedziała w niedzielnym programie „Insiders” telewizji ABC, że rząd rozważa zarówno model opt-in, jak i opt-out. W poniedziałek potwierdziła to prokurator generalna Michelle Rowland: trwa ocena, czy spersonalizowany kanał treści ma być czymś, do czego użytkownik świadomie przystępuje, czy czymś, z czego może zrezygnować.

Impulsem nie jest tym razem czas spędzany przed ekranem, lecz przemoc. Dyskusję wywołała śmierć 16-latki z Nowej Południowej Walii, wiązana z praktyką duszenia podczas seksu. Plibersek przywołała badania, według których konto nastoletniego chłopca dostaje brutalne, mizoginistyczne materiały średnio po 23 minutach od rozpoczęcia korzystania z aplikacji. Równolegle rząd przygotowuje ustawę o cyfrowym obowiązku staranności, która nakaże platformom zapobiegać szkodom, zanim wpłynie skarga, i rozważa – wzorem Wielkiej Brytanii – zakaz pornografii pokazującej duszenie.

Projekt ma już gotowy nośnik w parlamencie: w kwietniu senatorka Zielonych Sarah Hanson-Young złożyła własną ustawę „Fix Our Feeds”, zobowiązującą serwisy do oferowania wersji bez algorytmu. W grudniu 2025 r. Australia jako pierwsze państwo zakazała kont w mediach społecznościowych osobom poniżej 16 lat, a w tym roku uzupełniła przepisy tak, że systemy rekomendacji, nieskończone przewijanie i znikające relacje liczą się przy ocenie, czy serwis podlega ograniczeniom wiekowym.

Dlaczego to ważne

Australijski zakaz dla nastolatków w ciągu kilku miesięcy skopiowały inne kraje, a nad podobnym rozwiązaniem dla osób poniżej 15 lat pracują także polscy posłowie. Obowiązkowa opcja rezygnacji z rekomendacji byłaby kolejnym takim wzorcem – i pierwszym testem na dużą skalę, co dzieje się z użyciem, dostarczaniem reklam i zasięgami twórców, gdy znaczna część odbiorców przechodzi na kanał chronologiczny. Meta oferuje już w Unii wersję bez personalizacji, ale prawie nikt z niej nie korzysta, bo jest powiązana z płatną subskrypcją. Darmowy, dobrze widoczny przełącznik narzucony ustawą to zupełnie inna sytuacja.

Dla marketerów ryzyko jest podwójne. Organiczna dystrybucja w Reels, na TikToku i w YouTube Shorts opiera się niemal wyłącznie na rekomendacjach, więc odbiorcę, który je wyłączy, trzeba zdobyć od nowa – przez obserwacje, wyszukiwarkę albo płatne media. A polityczna narracja o algorytmach jako zagrożeniu dla zdrowia publicznego nie zostanie w Australii.

Co dalej

Rząd nie wybrał jeszcze modelu. Pierwszym krokiem ma być nowa rada doradcza ds. przemocy domowej i seksualnej, która zbierze się w tym tygodniu. Ustawa o obowiązku staranności jest spodziewana jeszcze w tym roku; przepisy o algorytmach mogą trafić do niej albo do projektu Zielonych. Platformy na razie nie skomentowały propozycji.